In de onderzoeken naar vermoedens van fraude, belangenverstrengeling of ongewenst gedrag die wij uitvoeren, zien wij dat AI een steeds grotere rol speelt. En dan bedoelen wij niet in de manier waarop BING een onderzoek uitvoert: hoewel AI (mits veilig gebruikt) kan helpen bij bijvoorbeeld het verwerken van grotere datasets, blijft het onderzoeken van vermeende integriteitsschendingen mensenwerk waarbij boerenverstand en echte mensen ogen het verschil maken.
Nee, de groter wordende rol van AI in integriteitsonderzoeken zit voornamelijk in de casuïstiek en in het AI-gebruik van de personen betrokken in een onderzoek. Wij zien steeds vaker dat AI optreedt als juridisch adviseur van melders, klagers, betrokkenen, beklaagden en soms ook opdrachtgevers. Hoewel BING ieder integriteitsonderzoek zorgvuldig de belangen, rechten en plichten van alle betrokkenen in het oog houdt (en indien deze botsen, zorgvuldig afweegt), staat het iedereen vrij onafhankelijk juridisch advies in te winnen. Nu het vaker AI-hulp betreft, zien wij dat reacties op interviewverslagen of rapportages omvangrijker worden, maar op inhoud niet sterker: 1) dergelijke reacties zijn vaak omvangrijk, bevatten herhaling en zijn wollig in taalgebruik en 2) AI geeft geen onafhankelijk juridisch advies maar heeft de neiging om mee te bewegen met de aannames en ideeën die de gebruiker in de prompt meegeeft.
Maar niet alleen zien wij dat AI door in het onderzoek betrokken personen wordt ingezet als hulpmiddel. AI wordt ook onderwerp van onderzoek. Een anekdote uit de recente onderzoekspraktijk: een vrouw nam aanstoot aan een door AI-gegenereerde afbeelding van haar, met daarop geseksualiseerde kenmerken. Opvallend was dat in de prompt (uitgevoerd door een collega) geen expliciete opdracht was gegeven om die geseksualiseerde kenmerken toe te voegen aan de afbeelding.
In onderzoeken naar ongewenst gedrag maken wij onderscheid tussen drie elementen: 1) het feitelijk vastgestelde gedrag, 2) de wijze waarop dat gedrag door anderen is beleefd en 3) de intentie van degene aan wie het gedrag wordt toegeschreven. Het feit was hier duidelijk: een AI-gegenereerde afbeelding van een collega met geseksualiseerde uiterlijke kenmerken. De prompt-schrijver (de collega van de vrouw) had dit echter niet zo bedoeld, maar de betreffende vrouw had dit voorstelbaar genoeg wel zo ervaren. Dat riep een interessante verantwoordingsvraag op: wie is verantwoordelijk? De AI die de afbeelding feitelijk heeft gegenereerd? Of de gebruiker die de prompt (mogelijk met een andere intentie) heeft geschreven en het risico loopt dat AI iets anders doet dan waar sec een opdracht voor is gegeven?
